Wenn die Kraniche rufen – verslag kraanvogelexcursie 24 oktober 2026

Ja! Deze titel is wel van toepassing om als kopstuk hier boven te schrijven, als ik aan mijn stukje begin.

Afgelopen week in de aanloop naar 24 oktober, prachtig herfstweer. Veel zon overdag met mooie temperaturen van ongeveer 12 graad, wind 3 tot 4 uit oost tot noord- oostelijke richting, en ‘s nachts temperaturen van om en nabij het vriespunt 2 à 3 graden.

Ja! en dan weet je het wel: prachtige vogeltrek, vraag het de jongens maar die op de trektelpost in de Engbertsdijksvenen stonden. Vooral op de maandag en dinsdag (19 en 20 oktober) dat waren topdagen. Ook de kraanvogels kwamen in zeer grote aantallen over de telpost, met als uitschieter de dinsdag met 638 exemplaren. In totaal meer dan 700 kranen. Zelf hoor en zag ik die dinsdag 25 kranen over trekken aan de Oosterveenweg waar we met Landschaps onderhoud bezig waren. Ik hoorde het geluid al in de verte, en in een mooie thermiekbel vlogen ze niet veel later over mijn hoofd in zuidelijke richting.

Mijn gedachten waren hierna in de week dan ook : zullen wij op zaterdag 24 oktober ook zulke mooie aantallen zien, en zal het weer ons goed gezind zijn? De week vorderde, en het weer werd er niet beter op. Storm, veel wind, regen, en af en toe maar een vaal zonnetje. Ook van de webmaster kreeg ik een berichtje dat er maar 6 personen mee gingen. Dus de verwachtingen niet om over naar huis te schrijven.

Het is zaterdagochtend en ik rij door een donker Vriezenveen naar het Manitobaplein, hier aangekomen stonden er gelukkig nog enkele deelnemers meer, in totaal nu 8 personen. Het weer: winderig echt herfstweer, maar het zou deze dag nog meevallen met de regen met af en toe een zonnetje. Dus toch vol optimisme richting Diepholz.

Via de autobaan eerst naar Osnabrück en van hieruit over Bundes wegen naar het plaatsje Hüde. Hier begonnen wij de excursie bij de Dümmersee met onze eerste stop. Na koffie en een broodje kon de wandeling over een dijkje naar de vogelhut beginnen. Onderweg zagen wij: sijsjes, putters, staartmezen, pimpel en koolmezen en op het water wilde-en krakeenden. Bij de uitkijktoren aangekomen werden de telescopen opgesteld en al snel ontwaarden wij : wintertaling, fuut, aalscholver, blauwe reiger, grote zilverreiger, slobeend en knobbelzwaan. Dan ziet Peter plots in zijn kijker in een flits een zeearend boven het meer, en gaat niet veel later in een boom zitten. Snel de telescopen opzetten en richten. En jawel ! 1 adulte Zeearend in de boom, maar dan zegt Jan : nog 1 zeearend adulte in de zelfde boom iets aan de linkerkant. Waarschijnlijk een man en vrouw. Maar dan vliegt er plots nog een zeearend: een juveniel vlak voor onze kijkhut langs over het meer en duikt pardoes in het water en grijpt een grote vis. Och jongens wat een beleving en dat alles in luttele minuten tijd. We volgen de juveniele zeearend met de vis in de poten in oostelijke richting van het meer en verdwijnt uit ons beeld. De rust keert weer bij ons, en ook bij de watervogels die in grote getale weer neerstrijken in het meer. De telescopen worden weer op de beide adulte zeearenden gericht in de boom en een ieder kreeg rustig de kans om te kijken. Dan vliegt ook de ene adult weg en zien hem /haar niet weer.

Wij observeren verder en alles werd er uitgefilterd, niet veel later verlaten wij de vogelhut en lopen over de dijk terug. En dan worden wij opnieuw opgeschrikt, de juveniele zeearend vliegt pal voor ons uit de boom over het meer en verdwijnt even later uit ons zicht voorgoed.

Eenmaal bij de auto gaan we naar onze tweede stop de observatie hut aan de noordkant van de Dümmersee , waar we nog niet eerder zijn geweest. Hier kijk je over weidevogelachtig gebied met vlak voor ons een waterplasje wat in verbinding staat met slootjes her en der ( ook mooi om in het voorjaar heen te gaan). Hier zien wij nieuwe soorten onder andere: ijsvogel, buizerd, torenvalk, smienten, pijlstaarten, en kuifeenden.

Na ongeveer drie kwartier was alles wel gezien en gingen we terug naar de auto’s.

Typisch was wel dat wij nog geen enkele Kraanvogel hadden gezien of gehoord, maar normaal gesproken moet je ze ook ten noorden van Diepholz zoeken richting Vechta. Dus op weg hier naar toe.

Eenmaal ten noorden van Diepholz neemt de spanning toe bij mij ook al omdat ik nog geen ‘’raan” heb gespot, wat in andere jaren altijd wel het geval was. We slaan net voor Vechta rechts af en rijden het landbouw gebied in waar ze normaliter moeten foerageren. We rijden er nog maar amper en de eerste kraanvogels worden gespot, een zucht van verlichting bij ons in de auto van: het zou toch niet; maar gelukkig. In dit voormalige mega grote veengebied van duizenden hectares groot rijden wij kris kras over boerenlandweggetjes op zoek naar Kraanvogels. En we zagen er velen overal op de akkers waar aardappels en mais geteeld was deze zomer foerageerden ze. Daar honderd daar tientallen, en ginds in de verte weer duizend. Op elk moment zag en hoorde je het majestueuze geluid van de ‘kranen’. Na enkele uren rondgereden te hebben en alles er uit gefilterd te hebben kwam ik tot de conclusie dat wij er wel minstens 3000 hebben gespot.

Wat altijd opvalt is dat adulte kraanvogels met 1 of 2 jongen vaak apart van de grote groepen foerageren en dat de kraanvogels zeer alert zijn op mensen en auto’s . Als je stil staat en het portier raampje open doet beginnen ze al op te vliegen of rennen verder van je af. Fotograferen en filmpje maken is dan ook een hele kunst. Uit ervaring is het dan ook het beste om nog langzamer dan vogelaarssnelheid te rijden en achter een struik of bomen even stil te gaan staan. Alle optische apparatuur in gereedheid brengen en op het sein ’klaar’ met een slakkengang vooruit rijden.

We rijden een doodlopend weggetje in wat uiteindelijk stopt bij een turffabriekje tegen het veen aan, hier pauzeren wij even met de deelnemers. Iedereen was laaiend enthousiast over wat we aan kraanvogels hebben gezien en ook van de aantallen. We besluiten na enig beraad langzaam het gebied te verlaten en even in Diepholz koffie met een heerlijk stuk Duits gebak ons te laten smaken. En dat smaakte en de keuze was mega het was moeilijk kiezen ha! ha!

Hierna gaan wij naar onze laatste locatie van de dag het Rhedermoor, een voormalig veengebied wat te vergelijken is met onze Engbertsdijksvenen. Rijdend over de klinkerweg de ‘moordamme’ geheten zijn we het gebied ingetrokken. Parkeren onze auto’s bij de observatietoren en zijn in afwachting van de invallende kraanvogels.

Johan besluit met de beide dames in de toren te verblijven, waar al tientallen bezoekers zijn in afwachting van. De rest gaat het klinkerweggetje op waar het aantal bezoekers ook langzaam aanwast. Het licht wordt langzaam minder, de schemering valt in. Nou de kraanvogels mogen zo langzamerhand wel komen zeggen wij tegen elkaar. Maar wat gebeurt hier zeg: we horen en zien geen kraanvogel binnen vallen, wat is dit toch?

Eindelijk horen we iets en ja hoor 10 kraanvogels vallen in met hun typische geluid. We turen verder in het luchtruim maar wat we zien geen enkele kraanvogel in aantocht. Het wordt donkerder en donkerder, hé daar komen er nog enkelen: ongeveer 10 stuks, maar jongens dat zijn toch geen aantallen. Dan zien we nog een blauwe kiekendief vrouwtje en niet veel later enkele graspiepers.

Als wij besluiten terug te lopen naar de toren ziet Peter nog een klapekster waar ik ook nog net een glimp van zie. We lopen terug met enigszins wel een teleurstellend aantal ingevallen kraanvogels. Bij de auto aangekomen komen er nog enkelen invallen en niet veel later komen Johan, Margret en Dinie ook van de observatietoren. Johan had alle kraanvogels geteld wat hij zag kwam hij op 110 stuks. Een schamel aantal vergeleken met andere jaren waar wij soms wel aantallen van 20.000 zagen invallen, dit is een schijntje. De oorzaak ? Zeg het maar; droogte van de gebieden? een kraanvogel wil met zijn poten in het water staan in het moeras, dit in verband met predatoren. Zijn de meesten al doorgetrokken? Er zijn hier meer veengebieden in de omgeving slapen ze daar? Allemaal vragen waar ik geen antwoord op heb tot nu toe (zal het eens uitzoeken). Toch was onze dag zeer geslaagd, en na een laatste versnapering in de vorm van droge worst en of een bounty of snickers reden wij door een donker Duitsland terug naar huis.

Gerard