Samenvatting
In goed overleg met de ecoloog-terreinbeheerders van waterleidingbedrijf EVIDES is in 2024 de aquatische entomofauna onderzocht van de vennen en poelen in het waterwingebied Huijbergen.
Binnen dit gebied liggen een 9-tal poelen, waarvan een aantal ook in voorgaande jaren zijn onderzocht. In het voorjaar van 2023 zijn door EVIDES een viertal nieuwe poelen gegraven, die dit jaar voor de eerste keer door ons zijn gemonitord. Zowel de bestaande wateren als de nieuw aangelegde poelen spelen een rol als ‘stepstone’ in de ecologische verbinding tussen natuurgebieden De Kortenhoeff en De Kleine Meer ten zuiden van het waterwingebied en het Landgoed Wouwse Plantage ten noorden daarvan.
Een van de dieren die van de nieuwe verbindingszone gebruik maken, is de medicinale bloedzuiger(Hirudo medicinalis), die vanuit de Leemputten (Kleine Meer), de vennen van de Kortenhoeff en vervolgens het Eilandven en de Vennekenspoel, inmiddels ook één van de nieuw gegraven poelen in het grasland naast het pompstation (Vennekenspoel II) bereikt heeft. Herefordrunderen en reeën zullen een rol hebben gespeeld bij de dispersie van de bloedzuiger.
De nieuwe poelen bevatten in droge perioden geen of vrijwel geen water. In de bestaande poelen woekert watercrassula (Crassula helmsii). Het gevolg daarvan is, dat we nu veel venmoerwantsen (Hesperocorixa castanea) en de donkere moerwantsen (Hesperocorixa linnei) tegenkomen, liefhebbers van submerse vegetatie en organisch materiaal op de bodem. Watercrassula is voor deze wantsen blijkbaar een aanvaardbaar alternatief voor veenmos (Sphagnum).
De venmoerwants en de donkere moerwants zijn twee soorten duikerwantsen die hier in het verleden sporadisch werden waargenomen, maar nu talrijk aanwezig zijn.
De venmoerwants ambieert kleine zure vennen op zandgrond met veel plantengroei van vooral submerse vegetatie, zoals veenmos (Sphagnum) of, zoals hier Crassula. De donkere moerwants komt vooral voor op voedselrijke plaatsen met een laag organisch materiaal op de bodem.
oostelijk zwemmertje (Cymatia rogenhoferi) is een zeldzame soort uit het Kooiheideven. Voor 1991 was die soort nog niet uit Nederland bekend. Hij komt nu in ons land als zeldzame verschijning vooral voor langs het stroomgebied van de Maas en in de kustduinen.
De derde bijzonder soort, ook uit het Kooiheideven, is de schaarse duikerwants (Corixa dentipes). In Nederland is de soort zeldzaam. Vondsten in Noord-Brabant van na 2000 zijn beperkt tot Halsteren/Huijbergen, Oisterwijk, Boxtel, Heeze en Eindhoven. In Vlaanderen wordt de soort als zeer zeldzaam aangemerkt en komt daar vrijwel uitsluitend in de Kempen voor.
In het Kooiheideven komt de het visje de blauwband (Pseudorasbora parva) massaal voor. Het is invasieve exoot waarvan het oorspronkelijke leefgebied in Noord- en Oost-Azië ligt. De soort is opgenomen op de Europese Unielijst van verboden exoten en mag daarom niet meer in Nederland gehouden, gekweekt, getransporteerd of geïmporteerd worden. De blauwband is drager van een eencellige parasiet, die dodelijk kan zijn voor andere vissoorten.
Rest ons een dankwoord aan Jeroen Willemsen en Melle van Overbeek, ecoloog-terreinbeheerders van waterleidingbedrijf EVIDES voor de bereidheid ons in staat te stellen de macrofauna van de poelen en vennen in de door EVIDES beheerde waterwingebieden te onderzoeken.